Selçuklu Kapı Tokmağı – İkiz Ejder Plaket (Bronz Kaplama), Selçuklu sanatının en etkileyici metal işçiliği örneklerinden biri olarak kabul edilen Cizre Ulu Camii kapı tokmağından esinlenilerek hazırlanmış, yüksek dekoratif ve tarihî değere sahip özel bir plaket çalışmasıdır. Eser, 1071 Malazgirt Zaferi’nin hatırasına atıf yapan kurgusuyla Selçuklu estetik anlayışını günümüze taşır.

Cizre Ulu Camii, Cizre’nin İslam’ı kabul etmesinin ardından 639 yılında kiliseden camiye çevrilmiş, Abbasîler döneminde yıkılıp yeniden onarılmıştır. Yapı, 1160 yılında Cizre Beyi Baz Şah’ın oğlu Al Sencer tarafından yeniden inşa edilmiştir. 13. yüzyıla tarihlenen ve büyük ölçüde Ebul-İz el-Cezerî atölyesine atfedilen kapı tokmağı, Selçuklu metal sanatının zirve örnekleri arasında yer alır.

Tokmak kompozisyonunda yer alan iki ejder figürü, sivri kulaklı, badem gözlü ve kanatlı olarak betimlenmiştir. Gövdeleri yılan pulu dokusuyla işlenmiş, ortalarından düğümlenmiş ve birbirine dolanan kuyruklarının uçları kartal başı formunda sonlandırılmıştır. Ejderlerin tam ortasında yer alan stilize aslan başı, gücü, hâkimiyeti ve koruyuculuğu simgeler. Bu sembolik anlatım, Selçuklu ikonografisinin kozmik denge ve kudret anlayışını yansıtır.

Orijinal kapı tokmaklarından biri günümüzde İstanbul Türk ve İslam Eserleri Müzesi’nde sergilenmekte olup, diğer eş parça 1969 yılında yerinden sökülmüş ve bugün Kopenhag David Samling Müzesi koleksiyonunda yer almaktadır. Bu plaket çalışması, söz konusu tarihî eserin biçimsel ve simgesel değerlerini referans alarak bronz kaplama yüzeyle yeniden yorumlanmıştır.

Güçlü form dili, derin rölyef yapısı ve zamansız yüzeyiyle eser; müze koleksiyonları, tarih temalı mekânlar, kurumsal prestij alanları ve özel koleksiyonlar için anıtsal bir dekoratif obje niteliği taşır.

Ebat: 48 × 37,5 × 10 cm

Bu ürün T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI, Telif Hakları Genel Müdürlüğü, Güzel Sanat Eserlerine İlişkin Kayıtlarla belgelendirilmiştir. İzinsiz olarak kopyalanamaz, sergilenemez ve kullanılamaz.